دانه‌های شاهدانه، بذرهای گیاه شاهدانه (Cannabis sativa) هستند. از نظر علمی، شاهدانه صنعتی همان گیاهی است که به‌عنوان ماریجوانا شناخته می‌شود. اما با اینکه از یک گونه و جنس هستند، دانه‌های شاهدانه اثرات روان‌گردان ماریجوانا را ندارند، هرچند تاریخچه مشترکی دارند.

به‌طور سنتی، شاهدانه برای تولید پارچه و طناب پرورش داده می‌شد و دانه‌های آن بیشتر برای تغذیه حیوانات استفاده می‌گردید. همچنین دانه‌ها برای درمان و پیشگیری برخی بیماری‌ها به کار می‌رفتند. با ظهور الیاف مصنوعی و استفاده دارویی از برخی گونه‌های شاهدانه، کشت آن کاهش یافت.

در سال ۱۹۳۷، «قانون مالیات ماریجوانا» تولید شاهدانه را در آمریکا غیرقانونی اعلام کرد. در دهه ۱۹۷۰، شاهدانه همراه با ماریجوانا به‌عنوان یک ماده کنترل‌شده در رده ۱ طبقه‌بندی شد. اما در سال ۲۰۱۸، با تصویب «لایحه مزرعه»، کشت شاهدانه صنعتی دوباره قانونی شد. امروز شاهدانه گیاهی چندمنظوره است که از آن برای تولید پارچه، جایگزین‌های پلاستیک و کاغذ، بستر حیوانات، سوخت زیستی و غذا استفاده می‌شود.

در چند دهه اخیر، ارزش غذایی دانه‌های شاهدانه مورد توجه قرار گرفته است. آن‌ها را می‌توان به صورت خام، یا در تهیه شیر گیاهی، روغن، جایگزین پنیر و پودر پروتئین استفاده کرد. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) آن‌ها را به‌عنوان یک ماده غذایی «عموماً بی‌خطر» (GRAS) معرفی کرده است.

گرچه دانه‌ها به گیاه ماریجوانا مربوط هستند، اما تقریباً فاقد ماده روان‌گردان THC و ترکیب دارویی CBD هستند.

دانه کامل در برابر مغز دانه (Hemp Hearts)

مغز دانه بخش داخلی دانه شاهدانه است. بافت نرم‌تری دارد و تقریباً همان ارزش غذایی دانه کامل را دارد، به‌جز اینکه فیبر در آن وجود ندارد. برخی افراد ترجیح می‌دهند مغز دانه را مصرف کنند.

آیا دانه‌های شاهدانه برای شما مفیدند؟

بله. دانه‌های شاهدانه غذایی بسیار مغذی‌اند. بیش از ۳۰٪ ترکیب آن‌ها چربی است و حاوی دو اسید چرب ضروری هستند: آلفا-لینولنیک اسید (امگا ۳) و لینولئیک اسید (امگا ۶) که خطر بیماری قلبی را کاهش می‌دهند. نسبت امگا-۶ به امگا-۳ در دانه‌ها معمولاً ۲:۱ یا ۳:۱ است.

این دانه‌ها همچنین منبعی عالی از پروتئین گیاهی هستند و حدود ۲۵٪ کالری‌شان از پروتئین تأمین می‌شود. دانه‌ها حاوی هر ۹ اسیدآمینه ضروری‌اند و پروتئین‌شان به‌خوبی در بدن جذب می‌شود.

فواید سلامتی دانه‌های شاهدانه

۱. کمک به هضم سالم

• منبع عالی فیبر (محلول و نامحلول)
• پیشگیری از یبوست
• کاهش خطر بیماری‌های قلبی، دیابت و سرطان روده بزرگ

۲. بهبود سلامت قلب

• فیبر به کاهش کلسترول کمک می‌کند
• امگا-۳، امگا-۶ و آمینواسید آرژینین به سلامت قلب کمک می‌کنند
• آرژینین تولید نیتریک اکسید را افزایش می‌دهد → کاهش فشار خون
• منیزیم ضربان قلب را تنظیم می‌کند
• لینولئیک اسید می‌تواند کلسترول را کاهش دهد

۳. کاهش التهاب

• وجود گاما-لینولنیک اسید (GLA) با اثرات ضدالتهابی مشابه ایبوپروفن
• کاهش درد آرتریت تا ۷۵٪ در مطالعات
• کاهش التهاب → کاهش خطر دیابت نوع ۲، بیماری قلبی، آرتریت، کبد چرب غیرالکلی

۴. تقویت سلامت پوست

• التهاب موجب آکنه و درماتیت می‌شود
• کمبود امگا-۳ می‌تواند آکنه را تشدید کند
• مصرف امگا-۳ → بهبود سلامت پوست
• روغن دانه شاهدانه → کاهش اگزما، خشکی و خارش
• اثرات ضدالتهابی و ضد میکروبی روغن می‌تواند به درمان آکنه کمک کند

۵. کمک به علائم PMS و یائسگی

• GLA باعث تولید پروستاگلاندین E1 می‌شود → کاهش اثرات پرولاکتین
• کاهش علائم سندروم پیش از قاعدگی (حساسیت سینه، تحریک‌پذیری، احتباس آب)
• کمک به تنظیم هورمون‌ها و کاهش التهاب در یائسگی

۶. تقویت سلامت مغز

• نسبت متعادل امگا-۶ به امگا-۳ برای قلب و مغز مفید است
• وجود ترکیبات گیاهی (ترپن‌ها) → اثرات محافظتی برای مغز و جلوگیری از رشد تومور

ارزش غذایی (۳ قاشق غذاخوری دانه شاهدانه)

• کالری: ۱۶۶
• پروتئین: ۱۰ گرم
• چربی: ۱۵ گرم
• کربوهیدرات: ۵ گرم
• فیبر: ۱.۲ گرم
• قند: ۱ گرم
• ویتامین‌ها و مواد معدنی: ویتامین‌های B، ویتامین E، آهن، منیزیم، فسفر، پتاسیم و روی

عوارض احتمالی مصرف دانه‌های شاهدانه

• کالری بالا → مصرف زیاد می‌تواند باعث چاقی شود
• تداخل دارویی:
  • با داروهای رقیق‌کننده خون
  • با داروهای قلبی مثل دیگوکسین
  • با داروهای مدر → کاهش بیش‌ازحد پتاسیم
• بارداری و شیردهی → ایمنی ثابت نشده است
• وابستگی به کانابیس → پوسته دانه ممکن است مقادیر ناچیز THC داشته باشد
• مشکلات گوارشی → نفخ، یبوست، تهوع در مصرف زیاد

روش‌های مصرف دانه‌های شاهدانه

• مصرف خام، برشته یا پخته
• افزودن به اسموتی، سالاد یا ماست
• استفاده در نان و کیک
• تهیه شیر یا پنیر گیاهی
• جدا کردن مغز دانه (Hemp Hearts)
• روغن‌گیری سرد (روغن دانه شاهدانه)

جمع‌بندی

دانه‌های شاهدانه، بذرهای گیاه شاهدانه هستند که فاقد THC و CBD می‌باشند. این دانه‌ها بسیار مغذی‌اند و می‌توانند به شکل‌های مختلف مصرف شوند. با این حال، به دلیل احتمال تداخل دارویی، بهتر است قبل از مصرف منظم با پزشک مشورت شود.