در پی اظهارات سخنگوی وزارت خارجه ایران، اسماعیل بقایی، مبنی بر نزدیکی گفتوگوهای ایران و آمریکا به مراحل نهایی، روایتهایی از پیشنویس تفاهمنامه احتمالی میان تهران و واشنگتن فاش شد. این پیشنویس به موضوعات کلیدی از جمله پرونده هستهای، رفع تحریمها و پایان درگیریهای منطقهای میپردازد. نزدیکی به توافق و سکوت رسمی ایران اسماعیل بقایی، […]
در پی اظهارات سخنگوی وزارت خارجه ایران، اسماعیل بقایی، مبنی بر نزدیکی گفتوگوهای ایران و آمریکا به مراحل نهایی، روایتهایی از پیشنویس تفاهمنامه احتمالی میان تهران و واشنگتن فاش شد. این پیشنویس به موضوعات کلیدی از جمله پرونده هستهای، رفع تحریمها و پایان درگیریهای منطقهای میپردازد.
نزدیکی به توافق و سکوت رسمی ایران
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اخیراً تأیید کرد که روند گفتوگوها با آمریکا به مراحل پایانی نزدیک شده است. با این حال، وی تأکید کرد که جزئیات دقیق توافق احتمالی تا زمان نهایی شدن و امضا منتشر نخواهد شد و بررسیها ادامه دارد.
در همین حال، منابع نزدیک به هیئت مذاکرهکننده ایران، روایتهایی از پیشنویس تفاهمنامه احتمالی را منتشر کردهاند. این روایتها تصویری اولیه از چارچوبها و موضوعات مورد بحث میان ایران و آمریکا ارائه میدهند.
روایت اول: چارچوب کلی توافق موقت ایران و آمریکا
در اولین روایت منتشرشده، خطوط کلی تفاهمنامه احتمالی ایران و آمریکا در هفت محور اصلی تشریح شده است. این محورها بیشتر بر چارچوبهای سیاسی و راهبردی تمرکز دارند.
پرونده هستهای و غنیسازی
بر اساس روایت نخست، در موضوع هستهای هیچ توافق جدیدی در مرحله فعلی صورت نمیگیرد. ایران تعهد تازهای فراتر از مواضع پیشین خود نمیپذیرد و حق غنیسازی را حفظ خواهد کرد.
مذاکرات مربوط به پرونده هستهای، ۶۰ روز پس از امضای تفاهمنامه احتمالی، ادامه خواهد یافت. اصول بنیادین جمهوری اسلامی ایران در این حوزه همچنان محور گفتوگوها باقی میماند.
وضعیت تنگه هرمز
در خصوص تنگه هرمز، تأکید شده که ایران هیچ تعهدی درباره واگذاری مدیریت این آبراه راهبردی نخواهد داد. تنها بحث عادیسازی عبور و مرور دریایی پس از پایان جنگ در منطقه مطرح است.
آینده اداره تنگه هرمز نیز بر پایه ابتکار کشورهای منطقه و بدون نقشآفرینی آمریکا تعریف خواهد شد. این مسئله به ثبات و امنیت کشتیرانی در منطقه کمک میکند.
پایان جنگ در منطقه و داراییهای بلوکهشده
یکی از اهداف اصلی این تفاهمنامه، پایان جنگ در تمامی جبهههای منطقه، بهویژه در لبنان، معرفی شده است. آمریکا متعهد میشود اسرائیل را به توقف جنگ در لبنان وادار کند.
موضوع آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران، دریافت خسارات ناشی از جنگ، و مذاکرات آتی برای رفع تحریمها نیز از دیگر محورهای کلیدی این روایت است. این موارد زمینه را برای یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات فراهم میآورد.
روایت دوم: جزئیات ۱۴ مادهای از پیشنویس تفاهمنامه ایران و آمریکا
روایت دوم، جزئیات بیشتری از آنچه «پیشنویس تفاهمنامه ۱۴ مادهای ایران و آمریکا» خوانده شده، ارائه میدهد. این روایت شامل مفادی دقیقتر در زمینههای مختلف است.
مفاد اصلی و امنیتی
توقف فوری و دائمی جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، یکی از مفاد اصلی این پیشنویس است. این بند به دنبال کاهش تنشهای منطقهای است.
تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران، رفع محاصره دریایی ظرف ۳۰ روز، و خروج نیروهای آمریکایی از پیرامون ایران نیز در این پیشنویس گنجانده شده است.
بازگشایی تنگه هرمز با ترتیبات مورد نظر تهران، تضمین کننده حاکمیت ایران بر این منطقه است. این امر به آرامش و ثبات منطقهای کمک میکند.
مسائل اقتصادی و هستهای
این روایت به تعلیق تحریمهای مرتبط با فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران اشاره دارد. دسترسی ایران به منابع مالی حاصل از فروش انرژی نیز تسهیل خواهد شد.
آمریکا و متحدانش متعهد به ارائه طرحهای بازسازی ایران به ارزش حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار میشوند. این موضوع آغازگر مذاکرات ۶۰ روزه برای توافق نهایی است.
تکرار تعهد ایران در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) مبنی بر عدم تولید سلاح هستهای و عدم اعمال تحریمهای جدید توسط آمریکا در دوره مذاکرات، از دیگر بندهاست. آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از منابع مسدودشده ایران نیز مطرح است.
سازوکار نظارتی و خطوط قرمز مذاکرات
همچنین تشکیل سازوکار نظارتی برای اجرای توافق پیشبینی شده است. این امر شفافیت و پایبندی طرفین را تضمین میکند.
مهمتر اینکه، این روایت تصریح میکند که توافق نهایی صرفاً بر سه محور غنیسازی، رفع تحریمها و برنامه بازسازی اقتصاد ایران متمرکز خواهد بود. موضوعاتی مانند برنامه موشکی جمهوری اسلامی ایران و حمایت از گروههای مقاومت به طور کامل از دستور کار مذاکرات خارج شدهاند.
شباهتها و تفاوتهای روایتهای منتشرشده
مقایسه این دو روایت، شباهتهای کلیدی را آشکار میسازد. هر دو بر پایان جنگ، آغاز مذاکرات ۶۰ روزه، عدم طرح مسائل موشکی و منطقهای در مذاکرات نهایی، و آزادسازی بخشی از داراییها تأکید دارند.
تداوم برنامه صلحآمیز هستهای ایران و بررسی رفع تحریمها نیز نقاط مشترک هستند. این موارد نشاندهنده یک چهارچوب کلی مورد توافق نسبی است.
تفاوت اصلی در سطح جزئیات است. روایت دوم به زمانبندی رفع محاصره دریایی، ارقام دقیق مالی (۲۴ میلیارد دلار و ۳۰۰ میلیارد دلار) و سازوکارهای اجرایی میپردازد؛ در حالی که روایت نخست بیشتر بر خطوط کلی سیاسی و راهبردی متمرکز است.
آینده تفاهمنامه؛ در انتظار تأیید رسمی
با وجود انتشار این روایتها، هنوز هیچیک به صورت رسمی از سوی مراجع ذیصلاح جمهوری اسلامی ایران تأیید نشده است. سخنگوی وزارت امور خارجه بر عدم انتشار جزئیات تا زمان نهایی شدن تأکید کرده است.
این وضعیت ابهاماتی را درباره صحت و قطعیت مفاد این تفاهمنامه ایجاد میکند. تحلیلگران سیاسی منتظر اعلام رسمی هستند تا از سرنوشت این مذاکرات حیاتی مطلع شوند.
